تدوین پرسشنامه
پرسشنامه یکی از مهم ترین و موثرترین ابزارهای جمع آوری اطلاعات در تحقیقات بازار است. پاسخ دهندگان به پرسشنامه به پرسشهای شما پاسخ می دهند. ایت بدان معنی است که باید بدانید دقیقا از آنان چه می خواهید. بنابراین، در تدوین پرسشنامه، اصول و قواعد زیر را در نظر بگیرید:
1- ببینید که به دنبال چه نوع اطلاعاتی هستید؟ ( این بدان معنی نیست که بدانید به دنبال چه پاسخهایی از سوی پاسخ دهندگان هستید.)
2- در نظر بگیرید که چه می توانید بپرسید؟ برای هر یک از اطلاعات مورد نظر، بهترین پرسش را برگزینید.
3- بین سوالات بسته و باز، تعادل ایجاد کنید. سوالات بسته جوابهای خاص و محدودی دارند. به عنوان مثال :" هر هفته چند بطری شیر مصرف می کنید؟" اما سوالات باز به پاسخ دهندگان این امکان را می دهد که به پرسشها با جزئیات بیشتر به طور مبسوط پاسخ دهند. به عنوان مثال:" پس از خوردن شیر، چه احساسی دارید؟"
4- پرسشها را به گونه ای طراحی کنید که واضح و روشن باشند و ابهامی در آنها نباشد. اگر پاسخ دهنده پرسشها را درست متوجه نشود، پاسخ درستس به آنها نخواهد داد. به عنوان مثال، ممکن است بخواهید بدانیدکه چقدر از محصولات شما در جامعه مصرف می شود. بنابراین، اگر بپرسید:" چند بار شامپو مصرف می کنید؟" و منظورتان " هفته ای چند بار" باشد، ممکن است پاسخ دهنده فکر کند که می پرسید در هر حمام کردن چند بار شامپو مصرف می کنید؟ این امر نشان می دهد که پرسشهای شما به اندازه کافی شفافیت نداشته است.
5- این امکان را به پاسخ دهندگان خود بدهید که پاسخهایشان بیانگر دیدگاهشان باشد. به عنوان مثال، برای پاسخ دهندگان این فرصت وجود داشته باشد که به پرسشهای شما جواب "نه" نیز بدهند.
6- از سوالات کلی و عمده پرهیز کنید. از آنان نپرسید که یک محصول را چقدر بر محصول دیگر ترجیح می دهند. به جای آن بپرسید " کدام را ترجیح می دهید؟"
و در نهایت، پس از آماده شدن پرسشنامه، آن را به صورت آزمایشی اجرا کنید تا در صورت امکان، اصلاحات لازم را در آن پدید آورید. پس از نهایی شدن پرسشنامه، می توانید آن را در گروه مورد نظر اجرا کنید.
با قبول این که توزیع پرسشنامه و جمع آوری آن برای کل افراد جامعه وقتگیر و پرهزینه است، بهتر است تنها بخشی از افراد جامعه را برای توزیع پرسشنامه بین آنان انتخاب کنید. به این گونه افراد که از جامعه انتخاب می شوند، نمونه می گویند. برای اینکه نتایج به دست آمده از این نمونه، قابل تعمیم به جامعه مورد نظر باشد، باید از روشهای مختلفی برای نمونه گبری استفاده کنید. برای آشنایی با مباحث و تکنیک های نمونه گیری می توانید به کتابهایی که در این زمینه وجود دارند مراجعه کنید.( اگر موفق به این کار نشدید، مطرح کنید کمکتان می کنیم)